Yassah Hemşerim

Geçenlerde rastladığım ve yasaklanmış sanata adanmış bir site aklıma bazı sorular getirdi. Artliberated.org sitenin adresi, bir bakmanızı tavsiye ederim. ”Bu da sanat mı?” lafı çok defalar önümüze getiriliyor ve tartışma konusu yapılıyor. Herkes sanatı ve kültürü kendi başına kendi zevklerine ve anlayışına göre değerlendirmesi gerekirken, bir kısım mankafalar topluma kendi düşüncelerini dikte ettirmekten geri kalmıyor.

Ahlaki olarak topluma zarar vereceği öngörülen sanat zaman zaman Reich III de yasaklanmıştı. Sebep, sanatın anti-Alman veya bolşevik olarak nitelendirilmesi… Aynı olayı Sovyetler Birliği’nde de görmek mümkün. Gerekçeler tamamen aynı, yalnız figüranların yeri değişiyor.

Çeşitli dinler de zaman zaman özellikle seksüelliği konu alan sanatı yasaklıyor.  Esasında komünizm, nasyonal sosyalizm ve teokrasinin ortak mücadele tarzı bu. Sansürlemek için çok güçlü bir istek var. Hem sanatı hem de düşünce ve ifade özgürlüğünü.

Liberal demokrasilerde durum farklı, en azından kağıt üzerinde… Bunlar düşünce ve ifade özgürlüğünün yanında sanatın da özgür ve sansürsüz bırakılacağını garanti ediyorlar. Ama dedik ya, yalnızca kağıt üzerinde. Mesela İsveç demokrasisi mi diyorsunuz? Alın size birkaç örnek…

Lars Görling’in 491 adlı romanını Vilgot Sjöman beyaz perdeye geçirir. Film, meclisde büyük tartışmalar çıkmasına neden olur. Hatta filme karşı olan nefret Hristiyan Demokratlar Topluluğu adlı partinin kurulmasına sebebiyet verir. Bu arada eserle ilgili Wikipedia’da bir hata var, vermeden geçmeyelim. Hikayede kadın köpek tarafından tecavüze uğramıyor, kendi isteğiyle köpekle cinsel ilişkide bulunuyor.

Başka bir örnek, Sture Johanessons’un Haşhaş Kızı. 1969 da Lund’da sergilenir, fakat polis sergiyi basıp haşhaş bitkilerine el koyar. Sanat çevresi dahi sahip çıkmamıştır Sture Johanessons’a. Afiş, bugün için özgürlüğün simgesi olarak da kullanılıyor.

Başka bir örnek Carl Johan De Geers’in ”bayrağı aşşağılama” adlı çalışması. Silah altına alınmayı reddeden ana temasıyla çok gürültüye sebep verdi bu çalışma. Sol tarafta ”silahı reddet, vatanını sat” gibi bir ibare var. Bayrağın ortasındaki KUKEN kelimesinin tercümesi ise YARRAK.

Sırf İsveç değil, Avrupa’nın diğer yerlerinde de bu tarz eylemler oluyor. Son örnek Mat Waasen’den. Kunsthaus Essen (Essen Sanatevi) den bu afişi indirmesi istendi. Ne diyor afişin alt tarafında… ”She Slashed Her Wrists And Fuck Her Dog Bobby One Last Time”.

- Sanat mı lan bu!!!! Dağıtırım burayı!!!

Beğenip beğenmemek tabii ki kişinin hür iradesinde. Ancak ne zaman biri yukardan omzuna dokunup ”bakmıycaksın lan buna” dediği zaman can sıkıyor. O zaman senin kişisel özgürlük ve haklarının bulunduğu kanun denen kağıt parçalarına bazıları g.tünü siliyor demek ki.