Eskiye Rağbet

Belli bir zaman dilimine, tarihe, dizayna veya modaya ilgin varsa bir takım materyalleri ilgi çekici buluyor insan. Var bende de bu hastalık işte. Ayıptır söylemesi hafta sonu bir antika fuarında 700 Euro verdim 1961 yılı Danimarka üretimi bir sehpaya. Sakın keriz olduğumu düşünmeyin!!! Danimarka mobilyaları dizayn olarak çok revaçta. Eskisi olsun, yenisi olsun meraklısına geçirmek mümkün bunları.

Sehpayı tamamlasın diye dekor olaraktan bir Engelbert Humperdinck LP aldım. Yanlarına da iki tane küçük formatta 1963 baskısı PinUp dergi attım. Fena da olmadı. Esasında bu tarz şeyler pek almıyorum. Benim asıl merakım tarihi ve politik geçmiş olan eşyalar. Ucuz bunlar genelde, yerini bulursan.

Bir dönem sabahları Josef Stalin eşliğinde uyanıyordum. Estonya’da hediyelik eşyalar satan bir mağazadan aldığım masa saatiydi bu. Küçük ve ucuz görünen bir saat. Tam ortasında da Iosif Vissarionovic Jugaşvili nam – ı diğer Josef Stalin‘in resmi. Ne diyorlar bu tarz şeylere dekorasyon terminolojisinde? Kitchy galiba… İşte öyle birşey…

Cümle içinde kullanalım. Leonid Brejnev has a kitchy style….

SAS havayollarında kabin görevlisi çalışan bir arkadaşım var. Alman – Norveç kırması. Geçen sene Ukraynayı ziyaret etti. Amacı II. dünya savaşında burada ölen dedesinin sembolik mezarını ziyaret etmekti. Gitmişken eskiciden de bir Alman miğferi ve üniforma almayı ihmal etmedi. Evine duvarına astı bunları.

İnsanoğlunda var bu olay. Geçmişteki korkunç, acı veren olayları günlük hayatımıza sembolik bir şekilde getiriyoruz. Benim için kitchy bir sembol olan Stalin li saat, psikolog arkadaşım Litvanyalı Edmundas için farklı şeyler ifade ediyor biliyorum. Stalin döneminde bir gece içersinde Litvanya’nın tüm beyin takımı, profesör, bilim adamı, yazarlar trene bindirilip Sibirya’ya sürüldüğünde babası küçücük bir çocukmuş. Annesiyle de Sibirya da tanışıyor babası.

Gulag adı verilen çalışma kampları, Sibirya…

Yıllar sonra yetişkin yaşlarında kendi ana ve babalarını Sibirya’da gömdükten sonra memlekete dönebiliyorlar. Benimkisi saygısızlık değil tabii. Cool stuff vazifesi görüyor Stalin saati. Dekorasyon, başka bir şeysi yok. Yine de Edmundas beni ziyarete geldiğinde alelacele bir yere tıkıştırırdım bu saati. İhtiyacımız mı var bilmiyorum böyle şeyleri hafife alırmış gibi gözükmeye? Belki psikolojik bir rahatlama yaratıyor insanda. Geçmişe bakıp nanik çekmek gibi bir olay. ”Bakın sapasağlam buradayım, bana hiçbirşey olmaz” diyoruz bir şekilde belki.

Tabii psikolojik sebebini yanısıra bir de estetik zevk meselesi var. Blog okuyucuları arasında vardır muhakkak dizaynır, pazarlamacı, grafiker falan, daha iyi anlayacaklardır. İdeolojleri de bir ürün olarak kabul edelim. Sonuçta kitlelere beğendirilmeleri, yandaş toplamaları ve piyasada egemenlik kurmaları amaç… Bu bağlamda komünizmi düşünürsek mesela… Orak çekiç belli bir marka yaratmada en güzel örnek değil mi? Kimin eseri bu acaba? İdeoloji daha iyi açıklanamazdı. Demokratik Almanya DDR nin de çok güzel bir sembolü var. Adolf Hitler’in Svastikası ise bunlardan hiç aşşağı kalmıyor.

Hatta Motorhead’in bascısı ve solisti Lemmy’ni başı geçenlerde bu yüzden belaya girmişti. Kendisi nazi subay üniforması kolleksiyonu yapıyor. Bunlardan biriyle poz verdiğinde çok eleştirildi. Lemmy ise ”ne yapayım, bende üniforma fetişi var. Tarih boyunca da en güzel üniformalar hep kötülerindi” tarzında bir cevap verdi.

Yalnız bu baskıcı zorbaların hepsinde bir felsefe, altyapı ve estetik var. İdeolojilerini başarıyla temsil eden bu insanların hiçbiri de boş adam değil. Bir dönem Tiflis rasathanesinde meteorolog olarak da çalışan Stalin romantik şiirler yazıyordu mesela. Ayrıca bilmemne gölünde yetişen bir çeşit balıkla ilgili basılmış bilimsel bir eseri de var. Adolf Hitler’in resim sanatı ile ilgili olduğunu biliyoruz… Altyapı böyle olunca semboller de orak çekiç veya gamalı haç oluyor tabii… Tırışkadan değil yani.

Günümüzde ise aynı kaliteyi bulmak mümkün değil tiranlarda. Bush deyince kovboy çizmesi ve maymun bakışlı bir insandan başka birşey gelemiyor aklıma. Bush’un dostu, diğer bir tiran ise saç sakal birbirine girmiş bir biçimde mağaralarda elinde Kalaşnikof dolaşıyor. Gelin ülkemize, bir tane renkli kişiliği olan bir tiranımız yok. Dudak üstü bıyık, gri takım elbise… Gelebildikleri estetik anlayış daha öteye gidemiyor. Eserleri de ona göre tabii…

Mesela kullanmak istiyorum bilgisayarımda masa üstü resmi olarak…. Çünkü çağdışı, baskıcı ve küf kokan bir zihniyeti canlandırıyor. Çok cool… Yani bugün siz bunu böyle görmeseniz bile ilerde bu çok cool birşey olarak anılacak, belki posterleri yapılıp duvarlara asılacak, tişört olarak basılacak. O yüzden rica ediyorum düzeltsinler, biraz daha stil katsınlar. Biraz renk, biraz grafik öge, yeni bir tipografi. Şerefsizim, ne DDR amblemi, ne orak çekiç, ne de gamalı haç… Yanına yaklaşamazlar…